پاراشوت آسانسور یا ترمز اضطراری

مقدمه

پاراشوت آسانسور، یک سیستم ایمنی است که برای جلوگیری از سقوط کابین آسانسور در شرایط اضطراری طراحی و معمولاً در زیر یوک کابین نصب می‌شود. پاراشوت با افزایش بیش از حد سرعت کابین به طور خودکار فعال شده و با کاهش سریع سرعت کابین از سقوط آزاد به انتهای چاهک آسانسور جلوگیری می‌کند. این سیستم ایمنی به عنوان آخرین خط دفاعی در برابر حوادث احتمالی در آسانسور عمل کرده و ایمنی مسافران را تضمین می‌کند. در ادامه با معرفی این سیستم ایمنی حیاتی، نحوه عملکرد و نکات مهم مربوط به آن با ما همراه باشید.

پاراشوت آسانسور چیست؟

آسانسور بسته به نوع و کارایی با سرعت خاصی بین طبقات جا به جا می شود. در هر مرحله زمانی که سرعت کابین در حین جابه جایی در اثر بروز مشکل فنی یا اختلال در عملکرد به صورت ناگهانی زیاد شود، پاراشوت یا ترمز اضطراری وارد عمل شده و از سقوط آسانسور جلوگیری می کند. در واقع، این سیستم مانند چتر نجات عمل کرده و با ایجاد اصطکاک بین ریل و کابین، آسانسور را متوقف می کند.

انواع پاراشوت:

این سیستم ایمنی را به دو صورت دسته بندی می کنند:

سرعت عملکرد:

پاراشوت لحظه ای: این نوع پاراشوت‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن و با بیشترین نیروی اصطکاک، کابین را متوقف می‌کنند و مناسب آسانسورهایی با سرعت پایین هستند.

پاراشوت ضربه گیر: پس از فعال شدن، با ایجاد یک ضربه اولیه، سرعت کابین را کاهش داده و سپس به آرامی آن را متوقف می‌کنند. در این شرایط نیروی کمتری به مسافران وارد می شود.

پاراشوت با عملکرد تدریجی: این نوع، با اعمال نیروی کمتر در مدت زمان بیشتری به صورت تدریجی کابین را متوقف می کند به همین دلیل برای ساختمان های بلند با تعداد طبقات بالا مناسب است.

مکانیزم فعالسازی:

پاراشوت های مکانیکی: به صورت مکانیکی و با فنر و اهرم فعال می شود.
پاراشوت های هیدرولیکی: از طریق فشار روغن، فک های ترمز فعالسازی می شود.

اجزای اصلی پاراشوت آسانسور:

مهمترین اجزای این سیستم ایمنی شامل:

گاورنر آسانسور: این قطعه اهمیت زیادی در عملکرد سیستم ترمز اضطراری آسانسور دارد. گاورنر آسانسور سرعت حرکت کابین را به‌طور مداوم اندازه‌گیری می‌کند و در صورت افزایش ناگهانی سرعت، سیگنالی را به مکانیزم ترمز اضطراری می فرستد.
سیستم فرمان یا کنترل (Control System): این سیستم معمولاً از یک واحد الکترونیکی با حساسیت بالا تشکیل شده است که به محض شناسایی تغییرات در شرایط حرکت کابین و دریافت سیگنال از گاورنر، فعال‌سازی ترمز، پاراشوت و قفل‌کردن سیستم را انجام دهد.
فک های پاراشوت (Brake shoes): فک‌ها وظیفه ایجاد اصطکاک کابین با ریل‌های دو طرف و توقف کابین را بر عهده دارند. فک‌ها پس از دریافت سیگنال اضطراری، به صورت مکانیکی یا هیدرولیکی فعال شده و با فشار به ریل‌های راهنما، کابین را مهار می‌کنند.
فنرهای آزاد سازی: پس از توقف کابین، این فنرها وظیفه رهاسازی کابین جهت رسیدن به نزدیک ترین طبقه جهت تعمیرات را دارند.

نحوه عملکرد پاراشوت آسانسور

نحوه عملکرد این سیستم در 5 مرحله خلاصه می شود:

تشخیص افزایش سرعت: سرعت حرکت کابین به‌طور مداوم توسط گاورنر آسانسور اندازه‌گیری می شود. اگر سرعت کابین از حد مجاز تجاوز کند، گاورنر این افزایش سرعت را تشخیص داده و سیگنال شرایط اضطراری را به واحد کنترل صادر می کند.
فعال شدن سیستم ترمز: با تشخیص افزایش سرعت توسط گاورنر، سیگنالی از واحد کنترل به مکانیزم ترمز ارسال می‌شود. این سیگنال باعث فعال شدن فک‌های ترمز می‌شود.
فشار بر روی ریل‌ها: فک‌های ترمز با فشار بر روی ریل‌های جانبی، اصطکاک شدیدی ایجاد می‌کنند. این اصطکاک باعث کاهش سرعت کابین و در نهایت توقف آن می‌شود.
توقف کابین: با افزایش اصطکاک بین فک‌های ترمز و ریل‌ها، سرعت کابین به سریعترین شکل ممکن کاهش یافته و کابین در کوتاه‌ترین زمان ممکن متوقف می‌شود.
قفل شدن فک‌ها: پس از توقف کامل کابین، مکانیزمی فک‌های ترمز را در جای خود قفل می‌کند تا از حرکت مجدد کابین جلوگیری کند.

چرا پاراشوت آسانسور مهم است؟

این سیستم ایمنی نجات دهنده جان مسافران در شرایط اضطراری و مواقعی است که سایر اجزای آسانسور به هر دلیلی به درستی کار نکنند. تصور کنید در آسانسورهای غول آسای ساختمان‌های چندین طبقه اگر به هردلیلی از جمله پارگی کابل، مشکل در وزنه آسانسور و … کابین رها شود، نبود پاراشوت چه خطر عظیمی برای سرنشینان ایجاد می کند. پاراشوت آسانسور به صورت خودکار و بدون نیاز به اپراتور به بهترین شکل در شرایط اضطراری کابین را متوقف کرده و از بروز حادثه جلوگیری می کند.

چگونه از عملکرد پاراشوت آسانسور مطمئن شویم؟

تمامی اجزای آسانسور باید به صورت دوره ای توسط تکنسین و نیروی متخصص بازبینی و در صورت لزوم تعمیر شوند. آسانسور مورد استفاده خود را به صورت ماهانه به دست تعمیرکار متخصص بسپارید تا با بررسی اجزای فنی از جمله پاراشوت، از صحت عملکرد این سیستم ترمز حیاتی مطمئن شوید.

جمع بندی:

سیستم پاراشوت آسانسور یک مکانیزم توقف اضطراری است که از چندین بخش مختلف نظیر گاورنر، سنسور سرعت، کفشک های ترمز و.. تشکیل شده تا از سقوط ناگهانی کابین جلوگیری و ایمنی سرنشینان را حفظ کند. عملکرد هماهنگ اجزای این سیستم باعث می‌شود که پاراشوت بدون نیاز به اپراتور، در شرایط اضطراری بهترین عملکرد را داشته باشد. با توجه به اهمیت این سیستم، نگهداری صحیح و بازرسی منظم از سیستم پاراشوت برای جلوگیری از هرگونه حادثه ضروری است. این اجزا به‌طور مداوم باید توسط کارشناسان ماهر بررسی و تعمیر شوند تا از ایمنی آسانسور و سرنشینان آن اطمینان حاصل شود.